klangtint

reportersonline

Spanning en héél veel avontuurlijke ruimte is ook te vinden op het album ‘Atrapós’ van componist en gitarist Evis Sammoutis.

Het is wonderlijk hoe veel internationale componisten uiteindelijk in Amerika belanden, hoewel het de vraag is hoelang dat nog zo blijft in een politiek die steeds meer gericht is op isolatie. Zo ook Evis Sammoutis, geboren in 1979 op Cyprus en veelvuldig bekroond, met internationale prijzen en onderscheidingen. Evis Sammoutis is Associate Professor of Composition aan de Eastman School of Music (University of Rochester, VS) en was eerder verbonden aan Ithaca College, NY. Daarnaast is hij medeoprichter en artistiek directeur van het International Pharos Contemporary Music Festival op Cyprus, dat sinds 2009 jaarlijks plaatsvindt.

Evis Sammoutis laat zich in zijn muziek vaak leiden door een frisse en intensieve kijk op de ruimte. Hij onderzoekt hoe klanken door de ruimte bewegen en hoe dat de luisterervaring beïnvloedt. Zo speelt hij met de plaatsing van de musici, de akoestiek van de locatie en het gebruik van live-elektronica of versterking, waardoor klanken door de ruimte worden gestuurd of vervormd.

Evis Sammoutis sluit met dit alles aan bij een traditie van componisten die ruimte als een essentieel element van het muzikale materiaal beschouwen. Dit is ook duidelijk te horen op zijn recente album ‘Atrapós’, met daarop werken uitgevoerd door Ensemble Modern, Arditti Quartet, Klangforum Wien, Neue Vocalsolisten en basklarinettist Gareth Davis.

Het Griekse woord ‘Ατραπός’ wordt meestal vertaald als ‘pad’ of ‘route’. Het woord wordt daarnaast vaak gebruikt in poëtische of filosofische zin om een levensweg, keuze of uniek traject aan te duiden en dan komen ook figuurlijke interpretaties als ‘onvermoeibaar’ of ‘standvastig’ om de hoek kijken. De informatie bij het album geeft niet echt duidelijkheid, maar het is niet onwaarschijnlijk dat Evis Sammoutis met Atrapós beide betekenislagen bedoelt: zowel het unieke pad van zijn muzikale zoektocht als de vastberadenheid waarmee hij dat bewandelt.

De muziek op ‘Atrapós’ benadrukt ruimte als een essentieel element en sluit daarmee aan bij de werkwijze van de componist om klank, plaatsing van de instrumenten in de ruimte en de akoestiek daarvan centraal te stellen. Hij laat zich daarbij inspireren door literatuur, beeldende kunst en het expressieve potentieel van geluid. Zijn muziek is zowel uiterst intellectueel als diep intens, en dompelt luisteraars onder in een wereld waarin echo’s, gebaren en texturen zich ontvouwen en diep resoneren.

De toegepaste lichamelijkheid, door middel van bewegingen, vocale uitingen en andere vormen van lichaamsgebonden taal, vormt een opvallend aspect in zijn composities. Daarnaast speelt virtuositeit een rol, zichtbaar in de technische eisen gesteld aan de instrumentale partijen en ensemble-structuren.

Een ander belangrijk thema in Sammoutis’ werk is ‘disability aesthetics’. De componist onderzoekt hoe neurologische stoornissen zoals echopraxie (onwillekeurig nadoen van bewegingen) en echolalie (herhalen van woorden of zinnen) nieuwe kunstvormen kunnen inspireren. In zijn stuk ‘Echopraxia for string sextet’ (2006) door Ensemble Modern spelen imitaties en tegenstellingen, zoals geluid versus stilte, een grote rol. Hij benadrukt de spanning tussen orde en chaos. Andere werken, zoals het indrukwekkende ‘In Darkness’ (2022), met de stemmen van de Neue Vocalsolisten en de diepe basklarinet van Gareth Davis, reflecteren op Parkinsons ziekte. De muziek verhaalt van een reis van kwetsbaarheid naar kracht. Zang en instrumentatie, geïnspireerd door oude Scandinavische tradities, verklanken lichamelijke beperkingen, maar ook de schoonheid door kracht en volharding.

De rijmschema’s en glissando’s in ‘Rhymes’ (2012), uitgevoerd door het Arditti Quartet, zijn gebaseerd op Dante’s ‘La Divina Commedia’. Het droomachtige ‘Secret Garden’ (2018), geïnspireerd op een potloodtekening van de Armeense kunstenaar Arshak Sarkissian (1988) en uitgevoerd door Klangforum Wien, combineert beeldende kunst en muziek in de vorm van niet aflatende, steeds voortdurende transformaties en een sterk emotioneel geladen climax. De afsluiter, het driedelige ‘Engravings’ (2013), toont de tactiele aard van materialen, met geluiden van verschillende technieken en objecten. De uitvoering door Ensemble Modern onder leiding van Johannes Kalitzke benadrukt hier de lichamelijke expressie van en met instrumenten.

Al deze werken laten horen dat Sammoutis zich met zijn muziek verdiept in de mens, lichamelijke expressie en neurologische kwetsbaarheden. Hij gebruikt klank en materie op een rijke en complexe manier. Zo creëert hij een fascinerend, sterk op de wereld en zijn bewoners betrokken pad, waarin verschillende muzikale ruimten, zowel materieel als filosofisch vormgegeven, elkaar voortdurend en in grote onderlinge dynamiek opvolgen.

musiquemachine

Evis Sammoutis is a Cypriot American composer who creates dartingly layered, to emotionally taut/ detailed modern classical works. From the always worthy Kairos Music, Atrapós is a CD release bringing together five of his pieces, with a focus largely on string and chamber works.

Sammoutis has been creating work since the early 2000s, with his work being played by many respected Ensembles/players. His work explores the relationship between timbre and harmony, often using unorthodox ways of playing musical instruments to create unusual and highly virtuosic musical landscapes, which gets one’s mind whizzing and your pulse racing.

The album opens with 2006’s “Ηχοπραξία – Echopraxi”. This just over seventeen-minute work is for String Sextet. It’s a largely wonderful manic ride of taut plucks and simmering swoons, darting scuttles and rapid neck runs- though later the pace is slowed to more moody-yet-swoops, and jagged plucks.

As we move on, we have 2022’s “In Darkness”- this around seventeen-minute piece is for five voices and bass clarinet. It blends brooding to lightly honking woodwind, with warbling/ sailing/rising male & female voices. The piece creates an effective mix of eerie atmosphere & layered climb ‘n’ dart.

There’s 2018’s “Secret Garden”- this is for chamber ensemble, and is one of the shorter works here at just under the six-minute mark. It’s a shifting & busily cascading work- bringing together swooning ‘n’ searing strings, rapidly darting keys, sliding ‘n’ hissing percussion, piping whistles, and sassy warbles

As a collection, Atrapós present the listener with an invigorating ride into modern classical composition. Yes, it’s often darting/ shifting in structure, but it also maintains both moments of melody and moodiness.